Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 252248
تعداد بازدید : 135

معیشت و اخلاق

رابطه تامین نیازهای اساسی با اخلاقی زیستن

پادداشتی که در پی می خوانید، مطلبی است در باره رابطه تامین نیازهای اساسی انسان با اخلاق او. در این کوتاه نوشته به روایتی اشاره می کنم که از قضا موضوع آن با یک تحقیق روانشناختی آزموده شده است.

رابطه تامین نیازهای اساسی با اخلاقی زیستن

علی موحدیان عطار
۱۳۹۷/۱۰/۲۴

«گرانی به اخلاق جامعه لطمه می زند، امانت داری را از جامعه بر می چیند و مردم را به تنگ می آورد.»

این سخن ترجمه روایتی از امام صادق (علیه السلام)[1] است. این روایت هرچند بی نیاز از اثبات بوده و بیان واقعیتی قابل لمس و حقیقتی غیر قابل انکار است، اما درستی آن را یک تحقیق تجربی که گروهی از روان شناسان در همین باره صورت داده اند، ملموس تر و حکمت آن را آشکارتر ساخته است.

مطابق یک گزارش،[2] در دهۀ ۱۹۶۰ تعدادی از روان شناسان اجتماعی فرانسوی با همكاری یك مؤسسۀ تحقیقاتی بزرگ، در اروپا یك مركز شبانه روزی تأسیس كردند. در این مركز، نوجوانان ۱۲تا ۱۹سال آموزش می دیدند و زندگی می كردند.

مدّت یك سال همه چیز به صورت عادی جریان داشت و آزمایش های مختلف كمی و كیفی بر روی آنان انجام گرفت. در طول این یك سال، هر نوجوان سه وعدۀ غذایی روزانه با احتساب میان وعده ها، ۸۰۰گرم غذا می خورد.

اما پس از یك سال، به تدریج و آگاهانه شایع كردند که به علت وضعیت اقتصادی نابسامان شبانه روزی، ممكن است غذا به لحاظ كمی و كیفی جیره بندی شود. شش ماه بعد از این شایعه، میزان غذای مصرفی روزانه هر فرد خودبخود از ۸۰۰گرم به ۱۲۰۰گرم افزایش یافت. بعدا هنگامی كه عملاً جیره بندی را آغاز كردند، مصرف غذا از این هم بالاتر رفت و به ۱۲۰۰گرم به 1500گرم رسید و حتی در اواخر این دورۀ چهارساله، نوجوانانی بودند كه در شبانه روز بیش از ۵كیلوگرم غذا می خوردند. دلیل افزایش مصرف این بود كه نوجوانان آیندۀ خود را مبهم می دیدند.

حقیقت ماجرا از این قرار بود كه در وضعت عادی، جوانان حاضر مركز شبانه روزی غذای خود را به یكدیگر تعارف می كردند و نسبت به یكدیگر رابطه ای مبتنی بر نیكوكاری، شفقت و نوعی از خودگذشتگی داشتند. امّا هنگامی كه شایعۀ كمبود غذا مطرح شد، تعارفات، رعایت ادب و رفتارهای مهربانانه، نسبت به یكدیگر كمتر شد. در واقع به دلیل مبهم بودن آینده، اخلاقی زیستن بر پایۀ عدالت، احسان، رعایت ادب و ... به مرور زمان كمرنگ گشت.

بنابراین، نباید انکار کرد که آتیۀ مبهم افراد از نظر مالی، شغلی و ... آستانۀ اخلاقی را كاهش می دهد. به طور مثال، در جامعه ای كه همۀ افراد با هر تخصصی می توانند شغلی داشته باشند، كارشكنی، حسادت، تهمت، سخن چینی، چاپلوسی و ... كمتر است. به طور كلی در جامعه ای كه نیازهای اساسی انسان ها در آن تأمین می شود، افراد بر پایۀ موازین اخلاقی زندگی می كنند. (ملکیان، همان)


[1] . متن روایت چنین است: «غُلاء السَعر يُسى‏ء الخُلق و يُذهب الامانة و يضجر المرء المسلم.» (كافى، ج 5 ، ص 164)

[2] . این گزارش را جناب استاد مصطفی ملکیان ضمن یک سخنرانی با عنوان «اخلاق و آسیب های اجتماعی» در بهمن ماه ۱۳۸۷ ارائه کرده اند.

ثبت شده توسط : آقای علی موحدیان عطار

نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :