Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 93263
تعداد مشاهدات : 1137

اطلاق مفهوم وجود و موجود بر خدا

اطلاق وجود و موجود بر خدا

برخی اظهار می کنند که در ادبیات دینی اسلامی از خداوند با لفظ وجود و یا موجود تعبیر نشده و آنچه هست فقط ترجمه از یونانی است. اما گویا این یک اشتباه فاحش باشد؛ زیرا مواردی از این تعبیر در باره خدا در این ادبیات یافت می شود که مشکل بتوان آنها را دخیل و تحریف شده دانست. در این یادداشت کوتاه به ذکر دو شاهد از سنت اسلامی در خصوص اطلاق وجود و موجود بر خداوند پرداخته ام.

تعبیر وجود و موجود در باره خداوند

علی موحدیان عطار

بعضی می گویند تعبیر وجود و موجود در ادبیات دینی اسلامی در باره خدا نبوده و ترجمه از یونانی است. اما ظاهرا این یک اشتباه فاحش باشد؛ زیرا مواردی از این تعبیر در باره خدا در این ادبیات یافت می شود که مشکل بتوان آنها را دخیل و تحریف شده دانست. در اینجا به دو مورد از این موارد اشاره می شود:

نخست این جمله در توصیف خدای متعال است که در بخشی از روایتی مفصل از امام علی علیه السلام آمده است: «... إِنْ قِيلَ كَانَ فَعَلَى تَأْوِيلِ أَزَلِيَّةِ الْوُجُودِ وَ إِنْ قِيلَ لَمْ يَزَلْ فَعَلَى تَأْوِيلِ نَفْيِ الْعَدَم ...‏» (کافی، 8، 18)

مورد دیگر از اطلاق لفظ «وجود» برای خدا در متون اسلامی نیز در این روایت قابل مشاهده است: «مُحَمَّدُ بْنُ مَسْعُودٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْقُمِّيِّ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى بْنِ عِيسَى عَنْ إِسْكِيبِ بْنِ أَحْمَدَ الْكَيْسَانِيِّ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ هِشَامٍ الْخَيَّاطِ قَالَ قُلْتُ لِأَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا ع أَسْأَلُكَ جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ قَالَ سَلْ يَا جَبَلِيُّ عَمَّا ذَا تَسْأَلُنِي فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ زَعَمَ هِشَامُ بْنُ سَالِمٍ أَنَّ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ صُورَةً وَ أَنَّ آدَمَ خُلِقَ عَلَى مِثَالِ الرَّبِّ فَيَصِفُ هَذَا وَ يَصِفُ هَذَا وَ أَوْمَأْتُ إِلَى جَانِبِي وَ شَعْرِ رَأْسِي وَ زَعَمَ يُونُسُ مَوْلَى آلِ يَقْطِينٍ وَ هِشَامُ بْنُ الْحَكَمِ أَنَّ اللَّهَ شَيْ‏ءٌ لَا كَالْأَشْيَاءِ وَ أَنَّ الْأَشْيَاءَ بَائِنَةٌ مِنْهُ وَ أَنَّهُ بَائِنٌ مِنَ الْأَشْيَاءِ وَ زَعَمَا أَنَّ إِثْبَاتَ الشَّيْ‏ءِ أَنْ يُقَالَ جِسْمٌ فَهُوَ جِسْمٌ لَا كَالْأَجْسَامِ شَيْ‏ءٌ لَا كَالْأَشْيَاءِ ثَابِتٌ مَوْجُودٌ غَيْرُ مَفْقُودٍ وَ لَا مَعْدُومٍ خَارِجٌ عَنِ الْحَدَّيْنِ حَدِّ الْإِبْطَالِ وَ حَدِّ التَّشْبِيهِ فَبِأَيِّ الْقَوْلَيْنِ أَقُولُ قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَرَادَ هَذَا الْإِثْبَاتَ وَ هَذَا شَبَّهَ رَبَّهُ تَعَالَى بِمَخْلُوقٍ تَعَالَى اللَّهُ الَّذِي لَيْسَ لَهُ شِبْهٌ وَ لَا مِثْلٌ وَ لَا عِدْلٌ وَ لَا نَظِيرٌ وَ لَا هُوَ بِصِفَةِ الْمَخْلُوقِينَ لَا تَقُلْ بِمِثْلِ مَا قَالَ هِشَامُ بْنُ سَالِمٍ وَ قُلْ بِمَا قَالَ مَوْلَى آلِ يَقْطِينٍ» (رجال کشی، به نقل از بحارالأنوار، ج3 ص305)

البته لازم به ذکر است که در این رویات تعبیر موجود در باره خدا از امام (علیه السلام) نیست، اما امام بر آن صحه گذاشته اند.

 

ثبت شده توسط : آقای علی موحدیان عطار

نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :