Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 233301
تعداد بازدید : 808

احادیث عرفانی

حدیث اولی الالباب و ترجمه آن

آنچه در پی می خوانید روایتی پراهمیت است که در نزد اهل معرفت به «حدیث اولی الالباب» یعنی روایت خردمندان شهرت دارد.

حدیث اولی الالباب

علی موحدیان عطار

۱۳۹۶/۱۱/۲۴

در میان احادیث و روایات، برخی از عوالم روحانی و معنوی خبر می دهند و از معارف عرفانی پرده برمی دارند. حدیث اولی الالباب از این دسته روایات است. این حدیث دستمایه سالکان طریق عرفان و الهامبخش پویندگان معرفت بوده و هست. از ویژگی های این حدیث، ترسیم طریق نجات معنوی و سلوک عرفانی است. به این گونه، این حدیث را باید از مهم ترین منابع شناخت طریقت عرفانی اهل بیت (علیهم السلام) دانست.

امام صادق علیه السّلام فرمود:

«إنَّ أُولِی الالْبَابِ الَّذِینَ عَمِلُوا بِالْفِکْرَةِ حَتَّی وَرِثُوا مِنْهُ حُبَّ اللَهِ. فَإنَّ حُبَّ اللَهِ إذَا وَرِثَتْهُ الْقُلُوبُ اسْتَضَآءَ بِهِ وَ أَسْرَعَ إلَیْهِ اللُطْفُ، فَإذَا نَزَلَ مَنْزِلَةَ اللُطْفِ صَارَ مِنْ أَهْلِ الْفَوَآئِدِ. فَإذَا صَارَ مِنْ أَهْلِ الْفَوَآئِدِ تَکَلَّمَ بِالْحِکْمَةِ. وَ إذَا تَکَلَّمَ بِالْحِکْمَةِ صَارَ صَاحِبَ فِطْنَةٍ . فَإذَا نَزَلَ مَنْزِلَةَ الْفِطْنَةِ عَمِلَ بِهَا فِی الْقُدْرَةِ. فَإذَا عَمِلَ بِهَا فِی الْقُدْرَةِ عَمِلَ فِی الاطْبَاقِ السَّبْعَةِ. فَإذَا بَلَغَ هَذِهِ الْمَنْزِلَةَ صَارَ یَتَقَلَّبُ فِی لُطْفٍ وَ حِکْمَةٍ وَ بَیَانٍ. فَإذَا بَلَغَ هَذِهِ الْمَنْزِلَةَ جَعَلَ شَهْوَتَهُ وَ مَحَبَّتَهُ فِی خَالِقِهِ. فَإذَا فَعَلَ ذَلِکَ نَزَلَ الْمَنْزِلَةَ الْکُبْرَی ؛ فَعَایَنَ رَبَّهُ فِی قَلْبِهِ وَ وَرِثَ الْحِکْمَةَ بِغَیْرِ مَا وَرِثَتْهُ الْحُکَمَآءُ وَ وَرِثَ الْعِلْمَ بِغَیْرِ مَا وَرِثَتْهُ الْعُلَمَآءُ وَ وَرِثَ الصِّدْقَ بِغَیْرِ مَا وَرِثَهُ الصِّدِّیقُونَ. إنَّ الْحُکَمَآءَ وَرِثُوا الْحِکْمَةَ بِالصَّمْتِ. وَ إنَّ الْعُلَمَآءَ وَرِثُوا الْعِلْمَ بِالطَّلَبِ. وَ إنَّ الصِّدِّیقِینَ وَرِثُوا الصِّدْقَ بِالْخُشُوعِ وَ طُولِ الْعِبَادَةِ. فَمَنْ أَخَذَهُ بِهَذِهِ السِّیرَةِ إمَّا أَنْ یَسْفَلَ وَ إمَّا أَنْ یُرْفَعَ. وَ أَکْثَرُهُمُ الَّذِی یَسْفُلُ وَ لَا یَرْفُعُ؛ إذَا لَمْ یَرْعَ حَقَّ اللَهِ وَ لَمْ یَعْمَلْ بِمَا أَمَرَهُ بِهِ. فَهَذِهِ صِفَةُ مَنْ لَمْ یَعْرِفِ اللَهَ حَقَّ مَعْرِفَتِهِ وَ لَمْ یُحِبُّهُ حَقَّ مَحَبَّتِهِ. فَلَا یَغُرَّنَّکَ صَلَوتُهُمْ وَ صِیَامُهُمْ وَ رِوَایَاتُهُمْ وَ عُلُومُهُمْ؛ فَإنَّهُمْ حُمُرٌ مُسْتَنْفِرَةٌ.»

ترجمه حدیث:

«صاحب دلان کسانیند که تفکر پیشه کرده اند تا که در نتیجه آن، محبّت خدا نصیبشان گشته است. حقیقت این است که وقتی دل محبت خدا را در خود گرفت، به آن روشنایی می یابد و لطف (لطافت) به سرعت بدان روی می آورد. و چون در منزل لطف قرار گرفت، اهل فایده می شود. و چون از اهل فایده گشت، به حکمت سخن می گوید. و چون به حکمت سخن گفت، از اهل فِطنت (هوشیاری و دانایی) می گردد. و چون در منزل فطنت وارد شد، با فطنت در قدرت دست می برد. و چون با فطنت در قدرت دست برد در طبقات هفتگانه اثر و عمل می کند. و چون بدین مرتبه بالغ شد، وجودش در لطف و حکمت و بیان دگرگون می شود. و چون بدین منزلت رسید، میل و محبّتش را در خالق خودش قرار می دهد. و چون چنین کرد، در برترین جایگاه وارد می شود؛ پس پروردگارش را در قلبش بالعیان مشاهده می کند و حکمت را از غیر طریقی که حکما بدست آورده اند، بدست می آورد و علم را از غیر راهی که علما یافته اند، می یابد و صدق را از غیر طریقی که صدّیقان تحصیل کرده اند، تحصیل می کند. حکما حکمت را از راه سکوت تحصیل می کنند و علما علم را از راه طلب به دست می آورند و صدیقان صدق را به وسیله خشوع و عبادت های طولانی واجد می شوند. و کسی که از این راه ها حکمت و علم و صدق را به دست آورد، ممکن است به پستی گراید و ممکن است بالا رود؛ و بیشترینه ایشان به پستی درمی افتند و بالا نمی روند؛ چرا که حقّ خداوند را رعایت نکرده و به آنچه امر فرموده است، عمل نمی کنند. این اوصاف کسی می باشد که خدای را آن طور که باید نشناخته و آن طور که شاید دوست نداشته است. پس فریب نماز و روزه و روایات و علومشان را مخور؛ که آنان [چونان] خرانی رمیده اند.»

منابع حدیث:

(بحارالانوار، ج۷۰ ، ص۲۵ ، باب۴۳ ، روایه۲۶ و نیز «البرهان فی تفسیر القرءَان» طبع سنگی (سنه ۲ ۰ ۱۳ هجری قمری ) ج 2 ، ص 0 93 ؛ این روایت را علیّ بن محمّد خَرّاز قمّی رازی با مختصر اختلافی در لفظ و با همین سند، البته بدون واسطه ابن بابویه بلکه مستقیماً از علیّ بن الحسین (پدر او)، نقل کرده است. (نک: علیّ بن محمّد خَرّاز قمّی رازی، «کفایه الاثر فی النّصّ علی الائمّه الإثنی عشر» طبع حروفی، قم: انتشارات بیدار، ۱ ۰ ۱۴ ) از ص 255 تا ص 259.)

ثبت شده توسط : آقای علی موحدیان عطار

نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :