Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 223998
تعداد مشاهدات : 677

ملاحظه‌ای کلی بر مراحل سیر عرفانی

سه مرحله راه عرفانی

مراحل سیر عرفانی و معنوی را با تعابیر مختلف و اصطلاحات گوناگونی بیان می کنند که گاه گیج کننده می شود. اما، چنان که برخی عرفان پژوهان گفته اند، به نظر می رسد همه این مراحل و اصطلاحات، از سه مرحله کلی طریق عرفانی حکایت می کنند. آنچه در پی می خوانید تطبیق این سه مرحله و تبیین های مختلفی است که برای آن کرده اند. تفصیل بیشتر این کوتاه نوشته را در کتاب مفهوم عرفان، از همین قلم، بجویید.

سه مرحله راه عرفانی

علی موحدیان عطار

عموم عرفان ها سيرِ عرفانى را در سه مرحله کلی ديده اند. اين سه مرحله را در سنّت هاى گوناگون با نام ها و تعبيرهاى مختلف نشان می دهند. اما بر پايه بررسى اِولين آندرهيل، عارف و عرفان پژوه مشهور انگليسى، عارفان بنا به نوع نگرش، گاه اين سه مرحله را به نظر آفاقى نگريسته و سخن از سه عالم يا سه جنبه خدا و توفيق شان در آگاهى از آن رانده اند، که شامل صفات، اسماء و ذات می شود؛ و گاه به نظر انفسى نگاه كرده و از سه مرحله عبور سخن گفته اند. بنا به تحقيق و گزارش آندرهيل، اين نحو تجربه سه جزئى در بيشتر عارفان شرق و غرب قابل شناسايى است.

اگر از جزئيات و تعابير خاص صرف نظر كنيم، اين سه مرحلة عبور عبارتند از: مراحل گذرِ مبتدى، پيشرفته و شخص كامل. همین سه مرحله را اگر نظر به فرایندی که در سالک رخ می دهد بنگریم، عبارت خواهد بود از مراحل توجّه به واقعيت، تأمل در واقعيت و اتحاد با واقعيت، يا به عبارتى ديگر، مراحل تصفيه، اشراق (تنوير ياروشنى يافتگى) و وحدت.

شايد بتوان مراحل سه گانه مطرح در سنّت عرفانى اسلامى را نيز تعبيرى از همين مراحل بالا دانست؛ در عرفان اسلامى سخن از سه مرحله شريعت، طريقت و حقيقت است، كه احياناً آن را با اسلام، ايمان و احسان، يا با علم اليقين، عين اليقين و حق اليقين، منطبق كرده و حكايت از مراحل طريق معرفت اللّه مى شمارند. آنچه در اين آموزه از اهميت بيشترى برخوردار است ماهيت كلّى و سنخ وجودى اين سه مرحله است، نه تعداد آن، چه بسا در تفاصيل آثار عرفانى اين مراحل را به صد مرحله يا كم تر و بيشتر تفكيك كرده اند.

اگر بخواهیم این سه مرحله را، با تطبیق تمام نگرش های ذکر شده در نموداری با هم نشان دهیم، چیزی مانند این خواهیم داشت:

مراحل سیر

از منظر تحققی

ازمنظر تحولی

از منظر طریقی

ازمنظر ایمانی

از منظر معرفتی

از منظر الاهیاتی

مبتدی

توجه به حقیقت

تصفیه

شریعت

اسلام

علم الیقین

سیر در صفات

پیشرفته

تامل در حقیقت

اشراق

طریقت

ایمان

عین الیقین

سیر در اسماء

شخص کامل

اتحاد با حقیقت

وحدت

حقیقت

احسان

حق الیقین

سیر در ذات

 

 

ثبت شده توسط : آقای علی موحدیان عطار

نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :